SKG x 4 — TM αρχιτέκτονες

SKG x 4

Συμμετοχή στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό ιδεών “Θεσσαλονίκη x 4” της Ε.Α.Χ.Α. ΑΕ. Αντικείμενο του διαγωνισμού ήταν η αναζήτηση λύσεων για την ανάταξη του υποβαθμισμένου αστικού περιβάλλοντος διαμέσου του ανασχεδιασμού του βασικού κυττάρου της ελληνικής πόλης, του οικοδομικού τετραγώνου.
Η περιοχή μελέτης βρίσκεται στο δυτικό όριο του Δήμου Θεσσαλονίκης, στον οικισμό των Εργατικών Κατοικιών του Ο.Ε.Κ. (περιοχή Πύλης Αξιού). Σε μια περιοχή αμιγούς κατοικίας, με εξαίρεση τις κοινωφελείς χρήσεις των σχολείων, η πυκνότητα του δομημένου περιβάλλοντος είναι σχετικά μικρή, όμως οι ελεύθεροι χώροι προκύπτουν περισσότερο ως περίσσευμα του οδικού δικτύου των δρόμων και των κτιρίων παρά ως ένα οργανωμένο σύνολο υπαίθριων χώρων που θα λειτουργεί ικανοποιώντας τις ανάγκες των κατοίκων της περιοχής σε πράσινο, θα βελτιώνει την ποιότητα ζωής τους, θα αμβλύνει τα κοινωνικά προβλήματα και θα δημιουργεί έναν ασφαλή χώρο για όλη την πόλη.

Στην κατεύθυνση αυτή, η ρυμοτομία επανασχεδιάζεται, ο αδόμητος χώρος αξιοποιείται, με μέλημα την επαναφορά της λειτουργικότητάς του. Με την αντιμετώπιση των συστεγαζόμενων ομάδων πληθυσμού (πολυκατοικίες) ως διαφορετικά κέντρα βάρους, ορίζονται νέες αστικές μονάδες, τα πολύγωνα επιρροής, που αντιστοιχούν σ’αυτά τα κέντρα και τα εξυπηρετούν λειτουργικά. Τα νέα αυτά πολύγωνα δεν είναι άλλο από μια προσαρμοσμένη εφαρμογή του διαγράμματος voronoi, διάγραμμα άλλωστε που ακολουθεί η ίδια η φύση, από το μικρόκοσμο ως το μακρόκοσμο, σε όλες τις “οργανικές” δομές. Η χαράξεις προκύπτουν από μελετημένα δίκτυα πεζοδρόμων και ποδηλατόδρομων περιορίζοντας τη διέλευση των οχημάτων σε 2 άξονες ελεγχόμενης ταχύτητας μόνο για τροφοδοσία.
Με τον νέο αυτό σχεδιασμό, αλλά και με την εισαγωγή νέων χρήσεων και αστικών ποιοτήτων (λαχανόκηποι “γειτονιάς”, περιοδική υπαίθρια εμπορική δραστηριότητα, βιοκλιματικές κατασκευές αναριχόμενων φυτών στις νότιες όψεις των πολυκατοικιών, αισθητική αναβάθμιση στις “τυφλές” όψεις, wifi spots κ.α.), ο δημόσιος αδόμητος χώρος έρχεται πια στη δικαιοδοσία και στον άμεσο έλεγχο του κατοίκου, με το αξίωμα ότι για την αναβάθμιση ενός δημόσιου χώρου δεν αρκεί μόνο ένας καλαίσθητος σχεδιασμός, αλλά απαιτείται η ανακατάληψη του χώρου και η χρήση του από ενεργούς πολίτες, από πολίτες με κίνητρο να βγουν έξω, να “ζήσουν” το χώρο και να τον νιώσουν δικό τους.

Εμβαδόν: 107208 m2
Χρόνος μελέτης: 2012
Κατάσταση: Συμμετοχή σε Διαγωνισμό

Ομάδα μελέτης:
Μάνος Μυλωνάκης, Γεωργία Κισσά, Κωνσταντίνος Πανόπουλος

Participation entry at the “Thessaloniki x 4” architectural competition of E.Α.Χ.Α ΑΕ. Main scope of the competition was finding solutions for improving the degraded urban landscape through redesigning the basic cell of the greek city, which is the “urban block”.
The site is found at the western boundary of the Municipality of Thessaloniki, at the Ο.Ε.Κ.‘s public housing settlement (Pili Axiou area). In this housing district (with the exception of the two school buildings) the constructed urban space seems relatively sparse, although the unconstructed spaces derive mostly as a “leftover” of the buildings’ and street network than an organised environment which helps in optimizing people’s life quality, blunting social problems or creating a safe space for the whole city.
In this direction, we chose to redesign the streets’ web, to reclaim the unconstructed space and restore its functionality. Considering the blocks of flats as different pivot points, new tessellation units are defined, the polygonal “cells of influence”, which correspond to the points and contain each point’s service zone. These new cells are nothing else than a customized application of the “Voronoi” tessellation method, a diagram that is applied in all organic structures of nature. The diagram is altered where needed, to create useful and meaningful pedestrian and bicycle webs, restraining the car presence to only what’s essential for distribution etc.
Having this new design, along with importing new radical uses of public spaces or qualities (e.g. vegetable gardens, occasional market activities, shading constructions with climbing plants, graffiti and artistic interventions on empty side walls, wifi spots etc) the user-resident gains control over the unconstructed public space. Because we believe that good design is never enough for a public space’s resurrection. What’s important is to be used by active citizens, motivated to go out and “live” the space, make it and feel it as their own.